AI startups in india-जगभरात सतत काही ना काही तंत्रज्ञान हे विकसित होत असत आणि त्याच विकसनशिलतेनुसार आजच्या digital युगात AI (artificial intelligence) हे सर्वात वेगाने वाढणारे तंत्रज्ञान विकसित झालेले आहे. जगभरात जस AI तंत्रज्ञान आपल जाळ विनत आहे त्याप्रमाणेच भारतातही मोठ्या प्रमाणात या क्षेत्रात प्रगती केली जात आहे.
या तंत्रज्ञानाच्या प्रगतीमध्ये वेगवेगळे AI startups in india उभे राहत आहेत त्यामध्ये healthcare, finance, retail, education आणि logistic या क्षेत्राचा समावेश आहे. या AI startups मुळे फक्त त्या क्षेत्रातच नाही तर लोकांच्या आयुष्यातही बदल होत आहेत. कस्टमर सर्व्हिसेस, ऑटोमेशन, मेडिकल डायगनोसिस, फ्रॉड डिटेकशन अशा बऱ्याच गोष्टी AI मुळे सोप्या बनत आहेत.

AI startups in india:
1. Haptik :
हे भारतातील आघाडीचे conversational AI startups in india आहे. या startup मध्ये chatbot आणि virtual assistant तयार केले जाते ज्याचा वापर आहे कस्टमर सपोर्ट ऑटोमॅटिक करण्यासाठी केला जातो. मोठमोठया कंपन्यामध्ये याचा वापर त्यांच्या वेबसाईट आणि व्हाट्सअप मध्ये कस्टमरची उत्तरे देण्यासाठी Haptik हे tool वापरतात. यांच्या वापरामुळे जे मानवी सेवा ग्राहक एजंट असतात त्यांच्यावर कामाचा ताण कमी तर होतोच त्या बरोबरच जे ग्राहक असतात त्यांना देखील सपोर्ट साठी वाट बघावी लागत नाही.
Mad Street Den ही innovative AI startups in india एक कंपनी आहे जी 2013 मध्ये Ashwini Asokan आणि Anand Chandrasekaran यांनी स्थापन केली. या कंपनीचे मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे AI च्या मदतीने “human-like intelligence” तयार करणे. हे AI tool computer vision आणि retail technology तयार करत. या टूलचा वापर करून आपण फॅशन आणि शॉपिंग चा अनुभव घेऊ शकतो तो कसा तर AI आपल्याला आपण एखाद्या कपड्याचा फोटो दाखवला तर त्यासारखीच अनेक कपडे दाखवतो यामुळे फॅशन इंडस्ट्रीला याचा मोठा फायदा होतो.
3.Arya.ai:
हे टूल बँकिंग आणि वित्तीय क्षेत्रात fraud detection, risk analysis आणि automated decision making साठी वापरण्यात येते. मोठमोठया आर्थिक व्यवहारंमध्ये सुरक्षिततेसाठी आणि अचूकतेसाठी याचा वापर केला जातो.
4. Niramai :
महिलांच्या आरोग्यतपासणीसाठी या टूलचा वापर केला जातो.हे हेअल्थकेअर क्षेत्रातील एक अत्यंत क्रांतिकारी असं AI startups in india आहे. याचा वापर करून thermal imaging आणि machine learning द्वारे breast cancer च लवकरात लवकर निदान केल जात.
5.Uniphore :
Uniphore हे voice AI टूल असून conversational automation मध्ये काम करत. Uniphore ही एक जागतिक AI कंपनी आहे जी 2008 मध्ये सुरू झाली असून तिचे मुख्यालय अमेरिका (California) मध्ये आहे, पण भारतातही तिची मजबूत उपस्थिती आहे. ही कंपनी मुख्यतः enterprise AI (मोठ्या कंपन्यांसाठी AI) solutions तयार करते. Uniphore चे मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे कंपन्यांच्या व्यवसाय प्रक्रियांना अधिक स्मार्ट, automated आणि efficient बनवणे.याचा वापर कस्टमर सर्व्हिस अधिक प्रभावी बनविण्यासाठी होतो. कारण ते ग्राहक जे काही बोलत आहेत ते ऐकून त्यांना योग्य तो प्रतिसाद देत.
6.Observe.AI:
Observe.AI मध्ये AI agents आणि AI copilots असतात जे customer support agents ला real-time मध्ये मदत करतात—जसे की योग्य उत्तर सुचवणे, script follow करायला मदत करणे आणि चुका कमी करणे. यामुळे काम जलद होते, accuracy वाढते. Call centre परफॉर्मन्स analyze करण्यासाठी याचा वापर केला जातो. हे starup-customer जे काही बोलत आहेत त्याच विश्लेषण करत. त्यामुळं customer satisfaction वाढण्यास मदत होते.
7.SigTuple:
हे टूल मेडिकल क्षेत्रात काम करत. याचा वापर blood test, urine analysis आणि pathology report automate करण्यासाठी होतो. पूर्वीच्या lab testing टेकनिक पेक्षा हे खूप फास्ट आणि चुका न करणार तंत्रज्ञान आहे, ज्यामुळे डॉक्टरांना योग्य निदान करणे सोपे जाते.
8.Gnani.ai:
हे startup speech recognition क्षेत्रात काम करत. याचा उपयोग ग्रामीण आणि वेगवेगळ्या भाषा बोलणाऱ्या आपल्या देशासाठी मोठ्या प्रमाणात होतो. पारंपरिक AI system आधी speech-to-text आणि मग text-to-speech वापरतात, पण Gnani.ai voice-to-voice AI विकसित करत आहे, ज्यामुळे संवाद अधिक नैसर्गिक आणि जलद होतो.
9. Locus AI :
याचा वापर logistic आणि सप्लाय चैन optimization साठी होतो. मोठ्या कपन्या या टूलचा वापर फास्ट डिलिव्हरी साठी करतात. Locus AI हे असे स्मार्ट टूल आहे जे मोठ्या प्रमाणातील माहिती जलद आणि सोप्या पद्धतीने समजून घेण्यासाठी मदत करते. आजच्या डिजिटल युगात, जिथे माहिती खूप जास्त आहे, तिथे Locus AI सारखी साधने learning आणि research अधिक प्रभावी बनवतात.
10.Sarvam AI:
Sarvam AI ही भारतातील एक आधुनिक AI startups in india कंपनी आहे जी 2023 मध्ये स्थापन झाली असून तिचे मुख्यालय Bengaluru येथे आहे. या कंपनीचे उद्दिष्ट म्हणजे भारतासाठी खास तयार केलेली “Sovereign AI” (स्वदेशी AI) विकसित करणे—म्हणजेच अशी AI प्रणाली जी भारतीय भाषा, संस्कृती आणि गरजांनुसार काम करते. हे एक langauge साठी वापरले जाणारे टूल आहे हे मराठी, हिंदी आणि इतर भारतीय भाषांसाठी काम करू शकते. याच कारणामुळे भारतात AI revolution मोठ्या वेगाने वाढत आहे.
Sarvam AI ही भारताची “स्वतःची AI कंपनी” आहे जी भविष्यात Google, OpenAI सारख्या मोठ्या कंपन्यांना टक्कर देऊ शकते. भारतीय भाषांमध्ये AI उपलब्ध करून देणे आणि डिजिटल इंडिया मजबूत करणे हेच तिचे मुख्य ध्येय आहे.
यावरून आपण बघू शकतो भरतामध्ये (AI startups in india)देश्याच्या तांत्रिक प्रगतीमध्ये अत्यंत महत्वाची भूमिका बजावत आहे. हे startup केवळ नवीन technology तयार करत नाहीत तर आपला व्यवसाय अधिक कार्यक्षम, वेगवान आणि स्मार्ट बनवत आहे.
यामुळे भविष्यामध्ये भारताची डिजिटल अर्थव्यवस्था अधिक मजबूत होणार असून नवनवीन रोजगाराच्या संधीही तयार होतील. त्यासाठी लागणारे skill आपल्याला अपडेट ठेवणे तितकेच महत्वाचे आहे.







