कर्ज फेडल्यानंतर या 7 महत्त्वाच्या गोष्टी करा! नाहीतर भविष्यात अडचण येऊ शकते | Loan Closure Documents in Marathi

Loan Closure Documents in Marathi-घरकर्ज, वाहन कर्ज, वैयक्तिक कर्ज किंवा इतर कोणतेही कर्ज पूर्णपणे फेडल्यानंतर बहुतेक लोकांना वाटते की त्यांची जबाबदारी संपली. परंतु प्रत्यक्षात कर्जाची शेवटची EMI भरल्यानंतर काही महत्त्वाची कागदपत्रे बँकेकडून घेणे तितकेच गरजेचे असते. ही कागदपत्रे भविष्यात मालमत्तेवरील हक्क सिद्ध करण्यासाठी, नवीन कर्ज घेण्यासाठी किंवा क्रेडिट स्कोअर सुधारण्यासाठी उपयोगी पडतात.

आज आपण जाणून घेणार आहोत कर्ज फेडल्यानंतर बँकेतून कोणती 5 महत्त्वाची कागदपत्रे घ्यावीत.

Loan Closure Certificate हे बँकेकडून दिले जाणारे अधिकृत प्रमाणपत्र असते. या प्रमाणपत्रामध्ये कर्जदाराचे नाव, कर्ज खाते क्रमांक, कर्जाचा प्रकार आणि कर्ज पूर्णपणे फेडल्याची तारीख नमूद केलेली असते.

हे प्रमाणपत्र भविष्यात अत्यंत महत्त्वाचे ठरते कारण कधीही बँकेच्या नोंदीमध्ये तांत्रिक त्रुटी आल्यास किंवा कर्ज बाकी असल्याचा दावा केल्यास तुमच्याकडे अधिकृत पुरावा उपलब्ध असतो. नवीन कर्जासाठी अर्ज करताना किंवा आर्थिक व्यवहारांमध्येही हे प्रमाणपत्र उपयोगी पडू शकते. त्यामुळे कर्जाची शेवटची EMI भरल्यानंतर हे प्रमाणपत्र लेखी स्वरूपात घेणे आवश्यक आहे.

No Due Certificate म्हणजे बँकेने दिलेला असा दस्तऐवज ज्यामध्ये कर्जदाराकडे कोणतीही थकबाकी शिल्लक नसल्याचे नमूद केलेले असते.

कर्जाची रक्कम, व्याज, दंड किंवा इतर कोणतेही शुल्क पूर्णपणे भरले गेले असल्याची खात्री हा दस्तऐवज देतो. भविष्यात कोणत्याही प्रकारचा आर्थिक किंवा कायदेशीर वाद निर्माण झाल्यास हे प्रमाणपत्र तुमच्या संरक्षणासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावते. त्यामुळे Loan Closure Certificate सोबत No Due Certificate देखील अवश्य घ्यावे.

घरकर्ज किंवा वाहन कर्ज घेताना बँक अनेकदा मालमत्तेशी संबंधित मूळ कागदपत्रे स्वतःकडे ठेवते. उदाहरणार्थ, घरकर्जामध्ये Sale Deed, Property Agreement, Share Certificate, NOC किंवा इतर मालकीचे दस्तऐवज बँकेकडे जमा केलेले असतात.

कर्ज पूर्ण झाल्यानंतर बँकेने सर्व मूळ कागदपत्रे परत दिली आहेत का याची नीट पडताळणी करा. प्रत्येक कागदपत्राची यादी बनवा आणि प्राप्त झाल्यानंतर ती तपासून घ्या. एखादे कागदपत्र हरवले असल्यास भविष्यात मालमत्ता विक्री, हस्तांतरण किंवा नवीन कर्ज घेताना अडचणी येऊ शकतात.

कर्ज घेतल्यानंतर बँक तुमच्या मालमत्तेवर किंवा वाहनावर कायदेशीर हक्क (Lien / Charge) नोंदवते. कर्ज पूर्ण फेडल्यानंतर हा हक्क काढून टाकणे आवश्यक असते.

घर कर्जाच्या बाबतीत बँकेने मालमत्तेवरील Charge हटवल्याची पुष्टी द्यावी. वाहन कर्जाच्या बाबतीत RTO च्या नोंदीमधून Hypothecation काढून टाकण्यासाठी बँकेकडून NOC किंवा Lien Removal Letter घ्यावे लागते.

वाहन कर्ज फेडल्यानंतर Hypothecation Removal प्रक्रियेची माहिती संबंधित RTO किंवा सरकारी पोर्टलवर तपासू शकता.

हे पत्र न घेतल्यास मालमत्ता किंवा वाहन विकताना, हस्तांतरित करताना किंवा नवीन कर्ज घेताना अडचणी निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळे कर्ज बंद झाल्यानंतर Lien Removal प्रक्रिया पूर्ण झाली आहे याची खात्री करून घ्या.

कर्ज पूर्ण झाल्यानंतर लगेचच CIBIL किंवा क्रेडिट ब्युरोच्या नोंदी अपडेट होत नाहीत. साधारणपणे 30 ते 60 दिवसांचा कालावधी लागू शकतो.

कर्ज बंद झाल्यानंतर सुमारे 60 दिवसांनी तुमचा CIBIL Report तपासा. त्या अहवालात संबंधित कर्जाचे Status “Closed” किंवा “Paid” असे दिसत आहे का ते पाहा. जर कर्ज अजूनही Active किंवा Outstanding दाखवत असेल तर त्वरित बँकेशी संपर्क साधून दुरुस्ती करून घ्या.

योग्यरित्या अपडेट झालेला CIBIL Report भविष्यात नवीन कर्ज किंवा क्रेडिट कार्ड मिळवण्यासाठी फायदेशीर ठरतो.

तुमचा क्रेडिट रिपोर्ट अधिकृतपणे तपासण्यासाठी संबंधित क्रेडिट ब्युरोच्या वेबसाइटला भेट द्या.

कर्ज वेळेवर आणि पूर्णपणे फेडल्यामुळे तुमचा क्रेडिट इतिहास मजबूत होतो. त्यामुळे भविष्यात गृहकर्ज, वाहन कर्ज किंवा क्रेडिट कार्डसाठी अर्ज करताना मंजुरीची शक्यता वाढते. कर्ज बंद झाल्यानंतर तुमचा क्रेडिट स्कोअर योग्य प्रकारे अपडेट झाला आहे का हे तपासणे आवश्यक आहे.

कर्जासाठी तुमच्या बँक खात्यातून ECS किंवा Auto Debit सुरू असेल तर कर्ज बंद झाल्यानंतर ते रद्द झाले आहे का याची खात्री करा. अन्यथा भविष्यात अनावश्यक व्यवहार किंवा तांत्रिक अडचणी निर्माण होऊ शकतात.

• सर्व कागदपत्रांच्या छायांकित प्रती (Photocopy) आणि डिजिटल स्कॅन सुरक्षित ठेवा.
• बँकेकडून मिळालेल्या प्रत्येक दस्तऐवजावर अधिकृत शिक्का आणि स्वाक्षरी आहे का ते तपासा.
• वाहन कर्ज असल्यास RTO रेकॉर्ड अपडेट झाले आहे का ते तपासा.
• मालमत्ता कर्ज असल्यास जमीन किंवा मालमत्तेच्या नोंदीमधील Charge काढून टाकल्याची खात्री करा.

महत्त्वाचे मुद्दे 

1. Loan Closure Certificate घ्या
2. No Due Certificate (NDC) मिळवा
3. सर्व मूळ कागदपत्रे परत घ्या
4. Lien / Hypothecation हटवल्याची खात्री करा
5. 60 दिवसांनी CIBIL Report तपासा
7. ECS किंवा Auto Debit बंद झाले आहे का ते तपासा

अनेक कर्जदार शेवटची EMI भरल्यानंतर बँकेकडून आवश्यक कागदपत्रे घेत नाहीत. त्यामुळे भविष्यात मालमत्ता विक्री, नवीन कर्ज मंजुरी किंवा क्रेडिट स्कोअर अपडेटमध्ये अडचणी येऊ शकतात. त्यामुळे कर्ज बंद झाल्यानंतर सर्व कागदपत्रे आणि नोंदी तपासणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

1. Loan Closure Certificate आणि No Due Certificate मध्ये काय फरक आहे?

Loan Closure Certificate कर्ज पूर्णपणे बंद झाल्याचे प्रमाणित करते, तर No Due Certificate तुमच्याकडे कोणतीही थकबाकी नसल्याचे दर्शवते.

2. कर्ज फेडल्यानंतर मूळ कागदपत्रे किती दिवसांत मिळतात?

बहुतेक बँका 7 ते 30 दिवसांच्या आत मूळ कागदपत्रे परत करतात. मात्र प्रत्येक बँकेची प्रक्रिया वेगळी असू शकते.

3. CIBIL Report किती दिवसांनी तपासावा?

कर्ज बंद झाल्यानंतर साधारण 60 दिवसांनी CIBIL Report तपासणे योग्य ठरते.

4. वाहन कर्ज फेडल्यानंतर RTO मध्ये काय करावे?

बँकेकडून NOC घेऊन RTO मध्ये Hypothecation Removal प्रक्रिया पूर्ण करावी.

5. कर्ज फेडल्यानंतरही CIBIL मध्ये Active Loan दिसत असल्यास काय करावे?

ताबडतोब बँकेशी संपर्क साधून दुरुस्तीची विनंती करावी आणि आवश्यक असल्यास CIBIL कडे तक्रार नोंदवावी.

जर तुम्ही घरकर्ज घेण्याचा विचार करत असाल तर “गृहकर्ज घेण्यापूर्वी लक्षात ठेवण्याच्या 10 महत्त्वाच्या गोष्टी” हा लेख देखील उपयुक्त ठरेल.

कर्ज पूर्ण फेडणे हा आर्थिकदृष्ट्या मोठा टप्पा असतो, पण त्यानंतरची कागदपत्रे मिळवणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. Loan Closure Certificate, No Due Certificate, मूळ कागदपत्रे आणि Lien Removal Letter ही महत्त्वाची कागदपत्रे मिळवणे आवश्यक आहे. तसेच कर्ज बंद झाल्यानंतर CIBIL Report अपडेट झाला आहे का आणि ECS Mandate बंद झाले आहे का याचीही खात्री करा.

तुमचे घरकर्ज, वाहन कर्ज किंवा वैयक्तिक कर्ज नुकतेच पूर्ण झाले आहे का? मग वरील सर्व कागदपत्रे मिळाली आहेत का ते आजच तपासा. ही माहिती तुमच्या मित्र-परिवारासाठीही उपयुक्त ठरू शकते. त्यामुळे हा लेख शेअर करा आणि अशाच उपयुक्त आर्थिक माहितीसाठी आमच्या ब्लॉगला नियमित भेट द्या.