बँक, सरकारी आणि जाहिरातीचे SMS कसे ओळखाल? SMS मध्ये -P -S -T -G म्हणजे काय?

SMS मध्ये -P -S -T -G म्हणजे काय? आपल्या मोबाईलवर दररोज अनेक SMS येत असतात. काही संदेश बँकेचे असतात, काही सरकारी तर काही जाहिरातींचे. अनेकदा या संदेशांच्या Sender ID मध्ये किंवा नावाच्या पुढे -P, -S, -T, -G अशी अक्षरे दिसतात. बरेच लोक याकडे दुर्लक्ष करतात, परंतु ही अक्षरे त्या संदेशाचा प्रकार ओळखण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची असतात.

भारतामध्ये दूरसंचार नियामक प्राधिकरण (TRAI) ने DLT (Distributed Ledger Technology) प्रणाली लागू केल्यानंतर सर्व व्यावसायिक संदेशांना विशिष्ट श्रेणी देण्यात आली आहे. यामुळे फसवणूक करणारे संदेश ओळखणे सोपे झाले आहे आणि ग्राहकांना संदेशाचे स्वरूप लगेच समजते.

आज आपण या अक्षरांचा नेमका अर्थ काय असतो ते जाणून घेऊया.

मोबाईलवर येणाऱ्या व्यावसायिक किंवा अधिकृत संदेशांमध्ये पाठवणाऱ्याचा मोबाईल नंबर दिसत नाही. त्याऐवजी VM-SBIUPI, AD-ICICIB, JD-GOVT अशा प्रकारचा Sender ID दिसतो.

या Sender ID मधील काही अक्षरे नेटवर्क आणि सर्कल दर्शवतात, तर संदेशाच्या श्रेणीसाठी -P, -S, -T किंवा -G वापरले जाते.

यामुळे वापरकर्त्याला हा संदेश जाहिरातीचा आहे की अधिकृत आहे हे लगेच समजू शकते.

TRAI ने फसवणूक आणि स्पॅम संदेशांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी DLT प्रणाली लागू केली आहे. या प्रणालीअंतर्गत कंपन्या, बँका आणि सरकारी संस्था यांना SMS पाठवण्यापूर्वी नोंदणी करावी लागते. त्यामुळे बनावट Sender ID वापरून ग्राहकांची फसवणूक करणे कठीण झाले आहे.

DLT चे फायदे:

• स्पॅम संदेश कमी होतात
• बनावट SMS ओळखणे सोपे होते
• ग्राहकांची सुरक्षा वाढते
• SMS पाठवणाऱ्या संस्थेची पडताळणी करता येते 

-P चा अर्थ Promotional Message म्हणजे जाहिरात किंवा मार्केटिंगसाठी पाठवलेला संदेश.

कंपन्या आपल्या उत्पादनांची किंवा सेवांची जाहिरात करण्यासाठी असे संदेश पाठवतात. उदाहरणार्थ नवीन मोबाइल ऑफर, ई-कॉमर्स सेल, क्रेडिट कार्ड ऑफर, विमा योजना, लोन ऑफर किंवा डिस्काउंट कूपन यासंबंधीचे संदेश Promotional श्रेणीत मोडतात.

हे संदेश अनेकदा ग्राहकांना आकर्षित करण्यासाठी पाठवले जातात. जर तुम्ही DND (Do Not Disturb) सेवा सक्रिय केली असेल तर अशा अनेक जाहिरातींचे संदेश थांबू शकतात.

• Buy 1 Get 1 Free ऑफर
• ऑनलाइन शॉपिंग सेल
• क्रेडिट कार्ड ऑफर्स
• विमा किंवा कर्ज जाहिराती

-S चा अर्थ Service Message म्हणजे सेवा-संबंधित माहिती देणारा संदेश.

हे संदेश जाहिरातीसाठी नसतात. ग्राहकाने वापरत असलेल्या सेवांशी संबंधित माहिती देण्यासाठी पाठवले जातात. उदाहरणार्थ बँक खाते अपडेट, ऑर्डर डिलिव्हरी स्टेटस, बिल पेमेंट पुष्टीकरण, OTP किंवा खाते संबंधित सूचना.

हे संदेश ग्राहकांसाठी महत्त्वाचे असल्याने DND सक्रिय असतानाही प्राप्त होऊ शकतात.

• OTP संदेश
• कुरिअर डिलिव्हरी अपडेट
• वीज बिल भरल्याची पुष्टी
• बँक खाते अपडेट

-T म्हणजे Transactional Message.

हे संदेश आर्थिक व्यवहारांशी थेट संबंधित असतात आणि सर्वात महत्त्वाच्या श्रेणीतील मानले जातात. बँक व्यवहार, ATM मधून पैसे काढणे, UPI पेमेंट, खाते शिल्लक यांसारख्या माहितीचे संदेश या प्रकारात येतात.

Transactional संदेश 24 तास पाठवले जाऊ शकतात कारण ते ग्राहकांच्या आर्थिक सुरक्षेशी संबंधित असतात.

• UPI Payment Successful
• ATM Withdrawal Alert
• खाते शिल्लक माहिती
• Debit/Credit Transaction Alert

हे संदेश केंद्र सरकार, राज्य सरकार किंवा सरकारी विभागांकडून पाठवले जातात. नागरिकांना सरकारी योजना, आधार अपडेट, PAN संबंधित सूचना, निवडणूक माहिती किंवा इतर महत्त्वाच्या सरकारी सूचना देण्यासाठी या प्रकारचे संदेश वापरले जातात.

या संदेशांना अधिकृत आणि विश्वासार्ह मानले जाते.

• आधार कार्ड अपडेट
• PAN कार्ड सूचना
• सरकारी योजना माहिती
• निवडणूक आयोगाचे संदेश

सामान्यतः Sender ID मधील पहिले अक्षर संबंधित टेलिकॉम ऑपरेटर किंवा SMS Gateway दर्शवू शकते. मात्र DLT प्रणाली लागू झाल्यानंतर सर्व संदेशांमध्ये हे नियम समान असतीलच असे नाही.

• उदा. VM-SBIUPI

• V = Vi नेटवर्क
• M = महाराष्ट्र सर्कल
• SBIUPI = SBI बँक

यामुळे संदेश कोणत्या नेटवर्कद्वारे पाठवला गेला आहे याची माहिती मिळते.

आजकाल फसवणूक करणारे संदेश मोठ्या प्रमाणावर पाठवले जातात. त्यामुळे SMS च्या श्रेणीकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.

• बँकेचे व्यवहार संदेश सहसा -T किंवा -S प्रकारात असतात.
• सरकारी संदेश -G प्रकारात असतात.
• संशयास्पद लिंक असलेल्या संदेशांवर क्लिक करू नका.
• अनोळखी नंबर किंवा Sender ID कडून आलेल्या संदेशांची पडताळणी करा.
• OTP किंवा बँक माहिती कोणाशीही शेअर करू नका.

• अधिकृत SMS मध्ये सहसा URL शॉर्टनर नसतात.
• बँक कधीही SMS द्वारे PIN, OTP किंवा Password मागत नाही.
• संशयास्पद लिंकवर क्लिक करू नका.
• व्याकरणाच्या भरपूर चुका असतील तर सावध राहा.
• Sender ID अधिकृत वाटत नसल्यास संबंधित संस्थेशी संपर्क साधा.

1. SMS मध्ये -P म्हणजे काय?

-P म्हणजे Promotional Message म्हणजे जाहिरात किंवा मार्केटिंग संदेश.

2. -S आणि -T मध्ये काय फरक आहे?

-S हे सेवा-संबंधित संदेशांसाठी वापरले जाते, तर -T हे आर्थिक व्यवहाराशी संबंधित संदेशांसाठी वापरले जाते.

3. -G संदेश कोण पाठवते?

सरकारी विभाग, मंत्रालये किंवा सरकारी संस्था -G प्रकारचे संदेश पाठवतात.

4. DND सुरू असतानाही काही संदेश का येतात?

सेवा, व्यवहार आणि सरकारी संदेश ग्राहकांसाठी महत्त्वाचे असल्यामुळे DND सक्रिय असतानाही येऊ शकतात.

5. SMS Sender ID मधील पहिले अक्षर काय दर्शवते?

ते संदेश कोणत्या टेलिकॉम नेटवर्कद्वारे पाठवला गेला आहे हे दर्शवते.

6. Promotional SMS बंद कसे करावे?

Promotional SMS कमी करण्यासाठी DND (Do Not Disturb) सेवा सक्रिय करता येते. यासाठी 1909 वर कॉल किंवा SMS करता येतो.

7. SMS मधील लिंक सुरक्षित आहे की नाही हे कसे तपासावे?

लिंकवर क्लिक करण्यापूर्वी तिचा डोमेन तपासा. अधिकृत वेबसाइटशी जुळत नसेल तर ती लिंक टाळावी.

मोबाईलवर येणाऱ्या SMS मध्ये -P, -S, -T -G म्हणजे काय तर ही अक्षरे संदेशाचा प्रकार दर्शवतात. यामुळे कोणता संदेश जाहिरातीचा, कोणता सेवा-संबंधित, कोणता आर्थिक व्यवहाराचा आणि कोणता सरकारी आहे हे लगेच समजू शकते. या माहितीमुळे फसवणुकीपासून बचाव होतो आणि महत्त्वाचे संदेश ओळखणे सोपे होते. आजच्या डिजिटल युगात फसवणुकीचे प्रकार वाढत आहेत. त्यामुळे प्रत्येक SMS च्या श्रेणीकडे लक्ष देणे आणि संदेशाचा स्रोत तपासणे अत्यंत आवश्यक आहे. SMS मध्ये -P -S -T -G म्हणजे काय यांचा अर्थ समजून घेतल्यास तुम्ही सुरक्षितपणे मोबाईल सेवा वापरू शकता.

तुमच्या मोबाईलवर असे SMS नियमित येतात का? आता SMS मध्ये -P -S -T -G म्हणजे काय चा अर्थ तुम्हाला समजला असेल. ही माहिती उपयुक्त वाटली असेल तर लेख मित्र आणि कुटुंबीयांसोबत शेअर करा आणि अशाच तंत्रज्ञान व मोबाईल टिप्ससाठी आमच्या ब्लॉगला नियमित भेट द्या.